Odnawialne źródła energii (OZE) to źródła, które nigdy się nie wyczerpią. Mają obojętny wpływ na środowisko. Zaliczamy do nich energię: słoneczną, wiatrową, wodną, wszelkiego rodzaju biopaliwa i elektrownie jądrowe o zamkniętym cyklu paliwowym.

Od kilku lat następuje dynamiczny rozwój energetyki słonecznej – fotowoltaiki, zwłaszcza prosumenckiej. Jest to spowodowane spadaniem cen i wzrostem efektywności kolektorów słonecznych. Zachętą jest też wsparcie finansowe. W Polsce udział energii słonecznej w pozyskania energii ze źródeł odnawialnych wyniósł w roku 2018 0,9%, w roku 2019 1,4%, a w  roku 2020 odnotowano, aż 176% wzrost (rok do roku).

Elektrownie wiatrowe wykorzystują do produkcji energii elektrycznej siłę wiatru. Skupiska wiatraków nazywane są farmami wiatrowymi. Na większości obszaru Polski występują korzystne warunki do rozwoju tej energetyki. Dlatego w ostatnich latach nastąpił rozwój elektrowni wiatrowych. W 2018 r. istniało w Polsce prawie 1,2 tys. farm wiatrowych. Produkują one 12% energii z OZE.

Elektrownie wodne wykorzystują do produkcji energii  elektrycznej siłę przepływu lub spadku wody. Moc polskich hydroelektrowni jest niewielka. Ich udział w produkcji elektrycznej ze źródeł odnawialnych wynosi niecałe 2%. Na świecie odpowiadają za 63% energii z OZE.

Elektrownie węglowe zużywają biomasę, różne stałe produkty pochodzenia roślinnego np. drewno opałowe, wióry, trociny i słomę. Z kolei biogaz powstaje z rozkładu ścieków, odchodów zwierząt. W Polsce z biomasy produkuje się ok. 3% energii elektrycznej, biomasa ma blisko 70% udział w pozyskiwaniu energii z OZE.

Warunki przyrodnicze powodują, że w Polsce wykorzystuje się wody geotermalne na niewielką skalę i tylko do produkcji energii cieplnej (około 0,3% udział w energii odnawialnej).

Stale zwiększa się udział pomp ciepła w produkcji energii cieplnej. Obecnie jest to około 3% energii z OZE.

Następuje stały wzrost energii pozyskiwanej z OZE. Według bazy danych Eurostatu, w 2018 r. udział energii odnawialnej w końcowym zużyciu energii brutto w krajach Unii Europejskiej wyniósł 28%. Najwyższy poziom wskaźnika odnotowano w Szwecji (54%), Finlandii (41%), na Łotwie (40%), Polska ulokowała się na 22 pozycji z wynikiem 14%.

Ale samo przejście na OZE nie wystarczy dlatego poprawia się efektywność energetyczną – to stosunek uzyskanej wielkości efektu użytkowego danego obiektu, urządzenia technicznego lub instalacji, w typowych warunkach ich użytkowania lub eksploatacji, do ilości zużycia energii przez ten obiekt, urządzenie techniczne lub instalację, albo w wyniku wykonywanej usługi niezbędnej do uzyskania tego efektu, w praktyce oznacza to ilość potrzebnej energii do wykonania danej usługi, czynności np. ogrzania domu. O d 1 marca br. zmieniono oznaczenia efektywności energetycznej urządzeń. Powrócono do starej skali A-G.

Realną szansą na wzrost zainteresowania mikroinstalacjami OZE są obecnie programy dofinansowania tych instalacji. Zaangażowanie obecnych, indywidualnych odbiorców w przedsięwzięcia proekologiczne ma szansę zaowocować wzrostem świadomości ekologicznej i lokalnego bezpieczeństwa energetycznego, zredukować udział energetyki węglowej na rzecz wzrostu udziału OZE i poprawić jakość powietrza, którym oddychamy.

Program „Czyste powietrze”, realizowany jest przez Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, jest to pierwsza ogólnokrajowa inicjatywa walki ze smogiem (głównym „sprawcą” jest tzw. niska emisja). W ramach programu można wymienić stare, wysokoemisyjne kotły węglowe na ekologiczne źródła energii, np. pompę ciepła, instalację fotowoltaiczną, kolektory słoneczne, połączone z  nowoczesną instalacją centralnego ogrzewania wraz z rekuperacją i termomodernizacją budynku.

Dofinansowanie z programu „Czyste powietrze” może być łączone z innymi dotacjami, pożyczkami i ulgami. Zakup instalacji fotowoltaicznych i innych OZE dofinansowują także urzędy, np. w formie bezzwrotnych dotacji. Wniosek o dofinansowanie z programu „Czyste powietrze” należy złożyć w WFOŚ i G.

Zachętą do korzystania z OZE są także nowe taryfy. Usługa net metering – opomiarowanie netto polega na oddawaniu nadwyżki energii do sieci energii i pobieraniu 80% wyprodukowanej energii, którą przedtem się oddało. Dzięki taryfie FIT (taryfa gwarantowana) państwa przyśpieszają inwestycje w zakresie technologii energii odnawialnej. W obecnych czasach została ona wprowadzona w 73 krajach  w tym wśród 20 członków Unii Europejskiej.

Na polskim rynku nie ma wielu instytucji, które oferują kredyty komercyjne dedykowane stricte instalacjom fotowoltaicznym. Jedną z najbardziej znanych ofert jest oferta BOŚ, który proponuje klientom EKO Kredyt PV. Oferta dedykowana jest osobom już posiadającym dom lub budującym nowy dom, które zainteresowane są efektywnymi rozwiązaniami proekologicznymi. Kwota kredytu do 250 000 zł.

Źródła:

czystepowietrze.gov.pl

oze-biomer.pl

fotowoltaikaonline.pl

wysokienapiecie.pl

wskaźniki zielonej gospodarki w Polsce 2020 – GUS

energiaimy.pl

wikipedia

globenergia.pl

Zasady działania fotowoltaiki – aspekt teoretyczny i praktyczny

Zasada, według której produkowany jest prąd w panelach fotowoltaicznych, polega na zróżnicowanym naładowaniu obu stron panelu solarnego elektronami (złącze p i n półprzewodnika). Energia, którą posiada słońce (foton) padając na półprzewodnik umożliwia swobodnie latającym elektronom przeskakiwanie między warstwami, co powoduje powstanie napięcia elektrycznego. Elektrony na dolnej i górnej warstwie komórki fotowoltaicznej tworzą strumień elektronów w wyniku czego powstaje stały prąd elektryczny. Prąd stały jest następnie przetwarzany na prąd przemienny w falowniku (inwenterze). To bardzo ważny element instalacji fotowoltaicznej między innymi ze względu na bezpieczeństwo całego systemu. Taki układ włącza się do domowej instalacji elektrycznej. W celu pomiaru wysłanej do sieci energii należy zastosować licznik dwukierunkowy. Będzie on służył do rozliczeń z  zakładem energetycznym. To przykład instalacji on-grid, która jest rozwiązaniem stosowanym częściej. Instalacja typu off-grid nie jest połączona z siecią, a nadwyżki energii produkowanej przez panele, kierowane są do akumulatorów, pozwalających na późniejsze jej wykorzystanie (np. oświetlenie znaków drogowych, parkingów). Instalacje sieciowe cieszą się dużo większą popularnością ze względu na fakt, że są one zdecydowanie mniej kosztowne, ponieważ zakup akumulatorów to całkiem spory wydatek. W instalacji on-grid to zakład energetyczny „magazynuje” naszą energię, a my w dowolnej chwili możemy wykorzystać 80 procent wysłanej do sieci energii (w rozliczeniu rocznym). Instalacja off-grid wydaje się być uzasadnionym rozwiązaniem w przypadku, gdy budynek znajduje się w znacznej odległości od publicznej sieci energetycznej i podłączenie do sieci jest problematyczne lub niemożliwe. Ten typ instalacji może dla wykorzystania części produkowanej energii nie wymagać stosowania falownika (np. do układów grzewczych).

Czynniki sprzyjające i ograniczające wydajność systemu fotowoltaicznego

Podstawowy czynnik to natężenie promieniowania słonecznego padającego na panel. W pochmurne dni, wieczorami czy w miesiącach zimowych, wtedy wydajność fotowoltaiki jest znacznie mniejsza. Drugi ważny czynnik to kąt pod jakim padają promienie słoneczne. Optymalnie powinno się ustawić panele pod kątem ok. 30-40 stopni na południe. Każde nawet najmniejsze odchylenie poza ten zakres skutkuje spadkiem produkowanej rocznie energii. W celu ograniczenia wpływu tego czynnika stosuje się systemy automatycznego ustawiania paneli prostopadle do promieni słonecznych uwzględniające ruch słońca. Lepszą wydajność mają instalacje wolnostojące, ponieważ są one schładzane przez swobodny przepływ powietrza. Kiedy jednak zdecydujemy się na montaż paneli na dachu, musimy się pogodzić ze zmniejszeniem wydajności w stosunku do instalacji wolnostojącej o 2-5%. Ważnym czynnikiem jest też jakość i zastosowana technologia wykorzystywana do produkcji paneli fotowoltaicznych, inwertera i całego osprzętu.

Prosument to jednocześnie odbiorca i producent energii elektrycznej wytworzonej z OZE. Jednak polskie prawo nie przewiduje pojęcia prosumenta, a samo pojęcie nie jest pojęciem ustawowym. Wytwarzanie i sprzedaż energii elektrycznej z OZE nie jest działalnością gospodarczą, co oznacza, że prosument nie zostaje przedsiębiorcą. Dlatego też nie ma takich obowiązków jak przedsiębiorca.

Źródła wiedzy:

  1. innogy.pl/,
  2. wikipedia,
  3. czysteogrzewanie.pl