Obecne sposoby wytwarzania energii i ich skutki dla środowiska

Energetyka jest dziedziną przemysłu, zajmującą się produkcją, przetwarzaniem i dystrybucją energii elektrycznej i cieplnej. Dział ten dzielimy na:

  • energetykę konwencjonalną – wytwarza energię w procesie spalania paliw: węgla kamiennego, węgla brunatnego, torfu, ropy naftowej i gazu ziemnego, a także biopaliw: biogazów i biomasy;
  • energetykę niekonwencjonalną (alternatywną) – wykorzystuje energię pochodzącą z reakcji jądrowych, promieniowania słonecznego, wód płynących i termalnych, wiatru czy wnętrza Ziemi.

Samą energię natomiast czerpiemy ze źródeł:

  • odnawialnych (OZE) – są to źródła niemal niewyczerpalne, stosujemy je głównie w energetyce alternatywnej; energia słoneczna, wiatrowa, wodna, energia geotermalna, biopaliwa (wykorzystywane w energetyce konwencjonalnej);
  • nieodnawialnych (NZE) – surowce, które nie posiadają zdolności do odnawiania się w krótkim czasie, używane w energetyce konwencjonalnej (za wyjątkiem energii jądrowej); paliwa kopalne: węgiel kamienny, węgiel brunatny, torf, ropa naftowa, gaz ziemny; pierwiastki promieniotwórcze (np. uran).

Aktualnie, energetyka coraz częściej interesuje się tematem odnawialnych źródeł energii, ponieważ nie mają one tak drastycznego wpływu na środowisko jak NZE. Te, energię wytwarzają poprzez spalanie w głównej mierze węgla. To właśnie ten surowiec jest w największym stopniu odpowiedzialny za zanieczyszczenia atmosfery. Węgiel powoduje również skażenia wód gruntowych i ekosystemu oraz zmiany w użytkowaniu ziem. Smog jest zjawiskiem atmosferycznym, powstałym wskutek przedostania się szkodliwych substancji, takich jak CO2, do otoczenia. Tlenek węgla powoduje również kwaśne deszcze, problemy ze zdrowiem, jak i przyczynia się do efektu cieplarnianego, czyli zmian klimatu.

Ropa naftowa to najważniejsze źródło energii w transporcie. Podczas jej przewozu dochodzi jednak do katastrof, w których zostają skażone wody, a także zanieczyszczona zostaje fauna i flora.

Energetyka jądrowa także niesie za sobą kilka poważnych wad. Największą obawą jest możliwość awarii lub wybuchu elektrowni, co spowodowałoby uwolnienie się promieniowania i skażenie środowiska na dużym obszarze. Kolejnym problemem jest brak miejsca na składowanie odpadów promieniotwórczych z elektrowni.

Ludzie (szczególnie żyjący w miastach, gdzie mają mniejszy dostęp do obszarów zielonych i wody) w każdej chwili są narażeni na wiele zagrożeń — w tym na zanieczyszczone powietrze i wodę, hałas oraz skażenie chemikaliami — które łączą się ze sobą, a w niektórych przypadkach współdziałają w swoim wpływie na niekorzyść naszego zdrowia.

Zmiany klimatu i zanieczyszczenia powietrza w dużym stopniu wpływają na życie i zdrowie człowieka. Według EEA, zła jakość środowiska przyczynia się do 13% zgonów. Zmiany klimatyczne mogą być powodem chorób wodozależnych, przenoszonych przez komary czy kleszcze, a także chorób będących konsekwencją przeżytych stresów związanych ze zjawiskami ekstremalnymi oraz chorób w skutek występowania wysokich temperatur i susz. Z kolei zanieczyszczenia powietrza, takie jak smog, w którego skład wchodzą pyły zawieszone, tlenki azotu, węgla i siarki, powodują schorzenia układu oddechowego (częste infekcje, jak i choroby przewlekłe, rak płuca), układu krążenia (nadciśnienie, arytmia, czy nawet zawał serca) i układu nerwowego (zwiększone ryzyko wystąpienia np. Alzheimera czy Parkinsona).

Na globalnym ociepleniu i ekstremalnych zjawiskach pogodowych cierpi gospodarka i społeczeństwo. Szczególnie dotknięte są sektory takie jak rolnictwo (rosnące prawdopodobieństwo nieudanych zbiorów i spadku żyzności gleby, a na niektórych obszarach w przyszłości konieczność wcześniejszego zasiewu upraw), leśnictwo, energetyka i turystyka (wahania temperatury powietrza w tradycyjnych miejscach wypoczynku), ponieważ ich działalność w dużym stopniu uzależniona jest od warunków atmosferycznych. Uszkodzenia mienia i infrastruktury oraz pogorszenie zdrowia ludzi wiążą się również z wysokimi kosztami dla społeczeństwa. Sytuacja ta może ulec pogorszeniu w związku z podnoszeniem się poziomu morza.

Zasoby surowców nieodnawialnych są ograniczone, ponieważ naturalnie proces ich powstawania trwał wiele milionów lat. Mimo to, eksploatacja tych surowców wciąż rośnie. Gdy znane są zasoby surowca i roczne wydobycie, jesteśmy w stanie oszacować, kiedy ulegną one wyczerpaniu. Według tego typu badań, przy obecnym tempie wydobycia, najszybciej, bo już za około 50 lat, zabraknie na świecie ropy naftowej i gazu ziemnego. Złoża węgla kamiennego zostaną wyczerpane za około 150-200 lat, natomiast energia jądrowa jest praktycznie nie do wyczerpania, przynajmniej w najbliższej przyszłości. Coraz większa eksploatacja i poszukiwanie zasobów energii wpływa negatywnie na środowisko. Na wydobycie przeznaczane są wciąż większe grunty, co wiąże się nierzadko z utratą części ziemi przez mieszkańców tamtych obszarów.

Aby utrzymać równowagę w przyrodzie oraz by nie doszło do jeszcze szybszego wyczerpania nieodnawialnych źródeł energii, przede wszystkich, powinno się zachować umiar w eksploatacji tych zasobów, użytkować je zgodnie z prawami natury i przestrzegać zasad ich ochrony. Dzięki takim rozwiązaniom można przedłużyć czas korzystania z NZE, jednak nie uda się całkowicie zapobiec temu procesowi. Dlatego, przyszłością energetyki, jak i całej Ziemi są odnawialne źródła energii.