Obecne sposoby wytwarzania energii i ich skutki dla środowiska

Polska należy do najbardziej zanieczyszczonych krajów świata poprzez wytwarzanie energii głównie z nieodnawialnych źródeł. Należą do nich surowce mineralne takie jak: węgiel kamienny, węgiel brunatny, ropa naftowa czy gaz ziemny. Są to surowce, których zasoby kiedyś się wyczerpią, ale stanowią one obecnie podstawę energetyki konwencjonalnej. Wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej pochodzi ze spalania tych paliw.

Do źródeł odnawialnych, których znaczenie w energetyce wciąż rośnie, należą: biopaliwa (biomasa stała, biomasa ciekła, biogazy) oraz paliwa z odpadów komunalnych – wciąż rzadko używane.

Innym źródłem pozyskiwania energii elektrycznej i cieplnej są: wody płynące, wody geotermalne, wiatr, Słońce, pływy morskie, reakcje jądrowe czy ciepło z otoczenia.

Obecnie wykorzystywanie dostępnych źródeł jest tak dalece zaawansowane, że już w niedalekiej przyszłości może być ono niewystarczające dla wciąż rosnących potrzeb człowieka. Wykorzystywanie środowiska powoduje ogromne spustoszenie dla następnych pokoleń. Już dziś musimy zastanawiać się nad tym, jak pozyskiwać energię elektryczną i cieplną z tych źródeł, których “zapasy” nigdy się nie skończą. Jednym z najważniejszych czynników, jakie miały wpływ na powstawanie nawet w odległej przeszłości kopalin jest Słońce. Bez niego nie byłoby życia, nie byłoby też naszego świata, nie byłoby energii. Wiele z nieodnawialnych źródeł energii to formy przejściowe energii Słońca. Wiatr, ciepło otoczenia czy biomasa powstają dzięki energii naszej najbliższej gwiazdy.

W Polsce najlepiej rozwija się wykorzystanie energii wiatrowej. Wiatraków najwięcej jest na Pomorzu ze względu na ukształtowanie terenu (płaska powierzchnia oraz brak przeszkód terenowych) oraz silniejszy wiatr. Wartą wspomnienia jest energia geotermalna, która ogrzewa budynki mieszkalne, szklarnie, baseny czy szpitale. W Polsce występuje na obszarze całego kraju poza częścią północno-wschodnią. Do energii niekonwencjonalnej zaliczają się również elektrownie atomowe (jądrowe), które wykorzystują olbrzymią energię wyzwalaną w reakcji rozszczepienia jądra atomu.

Energia słoneczna może być przekształcana w ciepło lub energię elektryczną. Produkcja energii elektrycznej w elektrowniach słonecznych może odbywać się dwiema metodami: pośrednią (heliotermiczną) i bezpośrednią (fotowoltaiczną).

Badania prowadzone od lat w wielu miejscach na świecie pokazują istnienie związków pomiędzy ekspozycją na zanieczyszczenia powietrza, a występowaniem różnych efektów zdrowotnych. Szczególnie podatne na wpływ zanieczyszczeń są dzieci (w tym także w okresie życia płodowego – narażenie ciężarnych na zanieczyszczenia powietrza może być jednym z czynników zwiększających m. in ryzyko wewnątrzmacicznego obumarcia płodu, wcześniactwa czy niskiej wagi urodzeniowej noworodków.), osoby z istniejącymi chorobami układu krążenia i układu oddechowego, z cukrzycą, otyłością, a także osoby o niskim statusie socjoekonomicznym i ludzie starsi. Ekspozycja na zanieczyszczenia powietrza wiąże się ze zwiększoną umieralnością i skróceniem oczekiwanej długości życia. Problem ten jest szczególnie istotny w naszym kraju, Polska (obok Bułgarii) ma najbardziej zanieczyszczone powietrze wśród wszystkich krajów członkowskich Unii Europejskiej. Zanieczyszczenie powietrza w tym smog prowadzi między innymi do bezpłodności, raka płuc, częstych infekcji dróg oddechowych, astmy, zawałów serca, nadciśnienia tętniczego, choroby niedokrwiennej serca, braku koncentracji, stanów depresyjnych, udarów mózgu, problemów z oddychaniem, podrażnieniem oczu, nosa i gardła, zapalenia zatok, kaszlu i kataru. Jak podaje raport Strategia walki ze smogiem, w Polsce z powodu smogu może umierać nawet 48270 osób rocznie (w wypadkach samochodowych ginie średnio 3100). 

Jak podaje Ministerstwo Środowiska za emisję szkodliwych substancji do atmosfery i zanieczyszczenia powietrza w Polsce odpowiada tzw. niska emisja z naszych domów, czyli emisja powstająca w wyniku ogrzewania. W sytuacji gdybyśmy nie tracili ciepła, czyli mieli ocieplone odpowiednio nasze domy, nie musielibyśmy dogrzewać ich, a co za tym idzie, zmniejszylibyśmy nasza emisję szkodliwych substancji i zmniejszyli smog w naszym otoczeniu. Skutki smogu odczuwamy wszyscy codziennie. W większości przypadków są one niewidoczne w początkowym okresie i dopiero po czasie widzimy jak smog wpływa na nasze zdrowie. Ponadto skutki smogu to również zanieczyszczenie pyłem i sadzą, czego przykłady można zaobserwować w najbardziej zanieczyszczonych miastach w okresie jesienno-zimowym, gdy sadza pokrywa okna czy parapety. 

Zmiany klimatu wpływają na zdrowie publiczne na wiele sposobów. Fale upałów są problemem głównie w południowej Europie i w regionie Morza Śródziemnego. Wysokie temperatury często wiążą się również z zanieczyszczeniem powietrza, zwłaszcza zanieczyszczeniem ozonem w warstwie przyziemnej. Wyższe temperatury sprzyjają pożarom lasów. Pożary powodują zanieczyszczenie powietrza główne pyłem zawieszonym. Zmiany klimatu mają i będą miały duży (bezpośredni i pośredni) wpływ na wiele sektorów gospodarki i społeczeństwo poprzez oddziaływanie na fizyczne i biologiczne składniki ekosystemów, takie jak: woda, gleba, powietrze i różnorodność biologiczna. W sektorze energetycznym zmiany klimatu będą wywierać bezpośredni wpływ zarówno na dostawy energii, jak i popyt na nią. Coraz częstsze rekordowe temperatury latem i związana z nimi potrzeba chłodzenia oraz ekstremalne zjawiska pogodowe będą w szczególności wywierać wpływ na dystrybucję energii elektrycznej.

Źródła wiedzy:

  1. https://epodreczniki.pl/a/zrodla-energii-w-polsce/D1AhQobcf 
  2. https://www.eea.europa.eu/pl/sygna142y/sygnaly-2015/wywiad/zmiany-klimatu-a-zdrowie-czlowieka
  3. http://klimada.mos.gov.pl/zmiany-klimatu-w-polsce/konsekwencje-zmian-klimatu/
  4. https://airly.org/pl/smog-definicja-skutki-i-przyczyny/
  5. https://www.rockwool.pl/baza-wiedzy/czyste-powietrze/smog-co-to-jest-skad-powstaje-i-jakie-sa-jego-skutki/