Wszystkie zjawiska wokół nas zachodzą dzięki przemianom energii (wieje wiatr, radio emituje dźwięk, poruszają się pojazdy). Energia może przyjmować różne formy i dzięki temu zaspokaja nasze potrzeby [1]. Produkcja i dystrybucja energii elektrycznej i cieplnej wchodzi w skład dwóch gałęzi przemysłu: e. konwencjonalnej oraz niekonwencjonalnej. Podstawowe surowce energetyczne wykorzystywane w Polsce w e. konwencjonalnej to: węgiel kamienny, brunatny, ropa naftowa i gaz ziemny; są to surowce nieodnawialne. W ostatnim czasie rośnie zainteresowanie biopaliwami roślinnymi i zwierzęcymi (są już na trzecim miejscu surowców). Spalanie biopaliw jest mniej uciążliwe niż spalanie paliw kopalnych, ponadto wykorzystywane są odpady. E. niekonwencjonalna opiera się na wykorzystaniu energii: Słońca, wiatru, wód płynących i termalnych oraz pochodzącej z reakcji jądrowych [2, 4].

Paliwa naturalne (węgiel, ropa naftowa) eksploatowane nadal w takim samym tempie wyczerpią się w przyszłym stuleciu. Elektrownie jądrowe to dobra alternatywa, jednak dla wielu zbyt ryzykowna jak pokazała katastrofa w Czarnobylu. Energia słoneczna wydaje się być najbezpieczniejszą, jednak obecnie bardzo mała ilość tego źródła jest przez nas wykorzystywana.

W naszych czasach najtańszy prąd pochodzi z elektrowni węglowych. Sam węgiel ma bardzo wysoką kaloryczność; szacuje się, iż jego pokłady w Polsce wystarczą do końca 2070 roku. Jednak ze spalaniem węgla czy używaniem gazu ziemnego i ropy naftowej kojarzy się degradacja środowiska naturalnego.

Nierozerwalnie ze spalaniem węgla kamiennego pojawia się smog. Polska jest w czołówce najbardziej zanieczyszczonych krajów w UE. Oddychamy złym powietrzem, przez co w naszym kraju umiera rocznie (przedwcześnie) ponad 48 tysięcy osób. Jedną z metod kontroli smogu jest pomiar pyłów: PM10 i PM2,5 – są to związki bardzo niebezpieczne dla zdrowia i życia. Łatwo przenikają do dróg oddechowych i płuc. PM2,5 jest bardziej niebezpieczny, gdyż często zawiera substancje aromatyczne, które przyczyniają się do rozwoju raka. Według WHO, zanieczyszczenie powietrza w 30% odpowiada za powstawanie nowotworów. Smog przyczynia się do szybszego starzenia się układu nerwowego, przyczynia się do chorób układu krwionośnego[3].

Smog kwaśny zawierający głównie dwutlenek siarki i węgla odpowiedzialny jest za powstawanie kwaśnych deszczy niszczących roślinność i budynki. Zwiększona koncentracja dwutlenku węgla w atmosferze; gazu, który w sposób bezpośredni może wpływać na człowieka, powodując np. upośledzenia sprawności umysłowej i zaburzenia koncentracji jest niebezpieczna. Dwutlenek węgla jest gazem cieplarnianym, zatem przyczynia się także do ocieplenia klimatu. Wypada również wspomnieć o smogu fotochemicznym (tlenki azotu, ozon), który generują spaliny z transportu samochodowego.

Dzieci są najbardziej narażone na negatywne skutki oddychania zanieczyszczonym powietrzem. Układ oddechowy dzieci jest jeszcze niedojrzały, przez co zwiększa się ich podatność na podrażnienia i stany zapalne. Możemy również powiedzieć, iż dzieci wdychają więcej zanieczyszczeń, gdyż oddychają szybciej[3].

W przypadku ropy naftowej jej wydobycie i destylacja jest tania. Jest to produkt o dużej kaloryczności, jednak jej złoża wystarczą tylko na kilkadziesiąt lat. Poza tym w przypadku katastrof podczas morskiego transportu mamy do czynienia z katastrofą ekologiczną, życie na tym obszarze wodnym zamiera na wiele lat.

Korzystanie i wydobywanie nieodnawialnych źródeł energii stanowi „rabunek zasobów Ziemi”. Można tu przytoczyć krótki wierszyk: „Gdy podziałasz chlorem na sód, to się wydzieli ciepło i smród”. Jak to rozumieć? Znikają zasoby, zyskujemy upragnioną energię i ciepło, ale powstają również „odpady”, których nie chcemy.

Złoża nieodnawialne już z definicji są ograniczone i ulegają po określonym czasie wyczerpaniu, zatem musimy myśleć o innych alternatywnych źródłach energii. Obecnie rząd próbuje zachęcić do tego mieszkańców proponując różnego dotacje na nowe instalacje, np. Program Energia Plus. Planowanie polityki bezpieczeństwa energetycznego kraju musi opierać się na innych rozwiązaniach. Musimy pamiętać, iż wszelkiego rodzaju spory, wojny powodują wzrost cen produktu; gdy jest on importowany do danego kraju jest to „problematyczne”. Sytuacja taka miała miejsce gdy wybuchła wojna w Zatoce Perskiej i gdy przeszedł huragan Katrina. Wzrost cen nieodnawialnych źródeł energii przyczynia się do inflacji.

Rozwój nowych technologii spowodował, iż przez ostatnie 100 lat zużyliśmy więcej energii niż wszyscy inni przed nami. Skutki tego zużycia zaczynamy odczuwać obecnie, jeśli nic z tym nie zrobimy, nie zaczniemy przestawiać się na energię odnawialną, te skutki mogą być jeszcze bardziej dotkliwe dla kolejnych pokoleń.

Źródła:

[1] G. Francuz-Ornat, T. Kulawik, M. Nowotny-Różańska, Spotkania z fizyką, Nowa Era

[2] https://epodreczniki.pl/a/zrodla-energii-w-polsce/DZ9m3Dvd0
[3] https://sciaga.pl/tekst/100203-101-wady_i_zalety_alternatywnej_energii_i_paliw_kopalnych

[4] https://stiloenergy.pl/odnawialne-zrodla-energii-czyli-jak-pozyskiwac-prad-w-zgodzie-ze-srodowiskiem/